PHÂN BIỆT THANH TRA HÀNH CHÍNH VÀ THANH TRA CHUYÊN NGÀNH GIÁO DỤC VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN NĂM HỌC 2021-2022
1. Phân biệt thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành giáo dục
Mục đích của quản lý nhà nước xét cho cùng là bảo đảm cho mọi hoạt động trong xã hội tuân thủ theo các quy định của pháp luật, bảo đảm cho công dân thực hiện được các quyền cơ bản của mình, tạo điều kiện phát huy mọi năng lực sản xuất của xã hội.
Để đạt được mục đích đó, Nhà nước phải thực hiện hai nhiệm vụ chính là tăng cường các biện pháp nhằm không ngừng nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội và phải thường xuyên hoàn thiện, loại trừ các khuyết tật trong quá trình vận hành bộ máy nhà nước. Tương ứng với hai nhiệm vụ này là hai loại hình của hoạt động thanh tra: thanh tra chuyên ngành và thanh tra hành chính.
Về thanh tra hành chính: theo quy định của Luật Thanh tra 2010: "Thanh tra hành chính là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trực thuộc trong việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao". Theo khái niệm này, thanh tra hành chính là hoạt động thanh tra trong nội bộ của bộ máy nhà nước; là thanh tra của cơ quan cấp trên đối với cơ quan, đơn vị, cá nhân cấp dưới (thuộc quyền quản lý trực tiếp). Thanh tra hành chính vì vậy mang tính kiểm soát nội bộ.
Nếu như mục đích chung của thanh tra là “nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý Nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân" (Luật Thanh tra 2010), thì hoạt động thanh tra hành chính chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát việc thực hiện nhiệm vụ công vụ của cán bộ, công chức và cơ quan nhà nước làm lành mạnh hóa bộ máy nhà nước thì hoạt động thanh tra chuyên ngành lại chủ yếu hướng tới việc kiểm soát hoạt động chấp hành chính sách, pháp luật của mọi đối tượng trong xã hội nhằm phục vụ hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội.
Như vậy Thanh tra Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT): Thanh tra hành chính đối với trường trung cấp chuyên nghiệp (không bao gồm các trường trung cấp chuyên nghiệp công lập của các Bộ, cơ quan ngang Bộ đóng trên địa bàn); trường bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục tỉnh; trường THPT, trường phổ thông có nhiều cấp học trong đó có cấp trung học phổ thông; trung tâm giáo dục thường xuyên; cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý của Sở GDĐT (Nghị định số 42/2013/NĐ-CP ngày 09/5/2013 của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục).
Theo quy định của Luật Thanh tra 2010 “Thanh tra chuyên ngành là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý thuộc ngành, lĩnh vực đó”.
Do đó Thanh tra Sở GDĐT: Thanh tra chuyên ngành đối với phòng GDĐT, cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, trường chuyên biệt; trường đại học, học viện, viện, trường cao đẳng, trường trung cấp chuyên nghiệp (không bao gồm các cơ sở giáo dục đại học, trường trung cấp chuyên nghiệp công lập của các Bộ đóng trên địa bàn) theo phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục; cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giáo dục tại địa phương (Nghị định số 42/2013/NĐ-CP ngày 09/5/2013 của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục).
Thanh tra hành chính phải tổ chức đoàn thanh tra, phải có quyết định thanh tra trong khi thanh tra chuyên ngành có thể tổ chức đoàn hoặc có thể được thực hiện bởi thanh tra viên độc lập và trên cơ sở sự phân công nhiệm vụ.
Thanh tra chuyên ngành có quyền xử phạt hành chính trong khi thanh tra hành chính đối tượng là cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức nhà nước chủ yếu áp dụng các biện pháp kỷ luật hành chính.
2. Kết quả thực hiện năm học 2021-2022
2.1.Thanh tra hành chính
- Sở GDĐT đã tiến hành thanh tra hành chính 02/02 cuộc theo kế hoạch đối với 02 đơn vị (trường PTDTNT THCS huyện Bắc Sơn; trường THPT Hoàng Văn Thụ)
- Nội dung thanh tra: công tác ban hành văn bản quản lý nội bộ; phổ biến giáo dục pháp luật trong nhà trường; thực hiện các quy định về công khai trong lĩnh vực giáo dục; công tác kiểm tra nội bộ và thực hiện các quy định về tổ chức và hoạt động theo Điều lệ, Quy chế tổ chức và hoạt động của nhà trường. Việc kê khai tài sản, thu nhập năm 2018 theo quy định của pháp luật và kê khai tài sản, thu nhập lần đầu năm 2021. Công khai minh bạch trong công tác tổ chức cán bộ. Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo. Công tác phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm chống lãng phí; việc triển khai thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 12/6/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc đưa nội dung PCTN vào giảng dạy tại các cơ sở GDĐT. Thực hiện quy định về giảng dạy, giáo dục học sinh. Việc quản lý, sử dụng sách giáo khoa, tài liệu giáo dục, thiết bị dạy học. Công tác dạy học trực tuyến. Công tác chuyển đổi số. Công tác Bồi dưỡng thường xuyên, nghiên cứu khoa học và thực hiện các phong trào thi đua.
2.2.Thanh tra chuyên ngành
- Sở GDĐT đã tiến hành thanh tra chuyên ngành 04/04 cuộc theo kế hoạch đối với 07 đơn vị (Phòng GDĐT huyện Đình Lập; trường THPT Chi Lăng, trường THPT Đồng Bành; trường THPT Văn Quan, trường THPT Lương Văn Tri; Trung tâm GDNN-GDTX huyện Tràng Định, Trung tâm GDNN-GDTX huyện Cao Lộc).
- Nội dung thanh tra:
Đối với phòng GDĐT: tham mưu ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, chính sách phát triển giáo dục trên địa bàn huyện; tham mưu cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện thành lập, cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể cơ sở giáo dục. Thực hiện chỉ tiêu biên chế, số lượng, trình độ và công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo ở các cấp học, trình độ đào tạo theo quy định. Công khai trong lĩnh vực giáo dục; tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về giáo dục; chỉ đạo việc thực hiện quy chế chuyên môn, thực hiện nội dung, phương pháp giáo dục; công tác triển khai dạy học trực tuyến. Các điều kiện cơ sở vật chất và triển khai chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, quy trình lựa chọn sách giáo khoa. Chỉ đạo và thực hiện công tác kiểm tra, kiểm tra nội bộ. Công tác chuyển đổi số.
Đối với các cơ sở giáo dục trực thuộc: công tác ban hành văn bản quản lý nội bộ; thực hiện các quy định về công khai trong lĩnh vực giáo dục; công tác kiểm tra nội bộ. Quản lý, thực hiện quy chế chuyên môn, nội dung, phương pháp giáo dục; việc quản lý, sử dụng sách giáo khoa, tài liệu giáo dục, thiết bị dạy học; công tác phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm chống lãng phí; kết quả thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ; Công tác triển khai dạy học trực tuyến; đảm bảo an toàn trường học trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19. Công tác chuyển đổi số.
Kết quả thanh tra hành chính, chuyên ngành đã góp phần phòng ngừa, phát hiện xử lý, hoặc kiến nghị xử lý những vi phạm; khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong quản lý; đề xuất các biên pháp khắc phục, góp phần chấn chỉnh, duy trì kỷ cương, nền nếp trong hoạt động giáo dục.
Thanh tra Sở GDĐT