Sở Giáo dục và Đào tạo

Hướng dẫn thành lập và vận hành CLB “ Thủ lĩnh của sự thay đổi” ở trường PTDTNT, trường PTDTBT, trường phổ thông có HSBT

Câu lạc bộ (CLB) "Thủ lĩnh của sự thay đổi" là 1 trong 4 mô hình cơ bản của Dự án 8 "Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em" thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025 nhằm trang bị cho trẻ em những kiến thức, kỹ năng bình đẳng giới và bảo vệ trẻ em, qua đó tạo sự thay đổi tích cực về nhận thức và hành vi ứng xử trong việc ngăn ngừa và ứng phó với bạo lực, xâm hại trẻ em đặc biệt là đối với trẻ em dân tộc thiểu số. Hiểu được tầm quan trọng đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn đã tích cực trong việc bồi dưỡng đội ngũ CBQL, giáo viên các nhà trường về việc thành lập và vận hành CLB "Thủ lĩnh của sự thay đổi", cụ thể với các bước thực hiện như sau:

1. Quy trình thành lập:

Trong trường học CLB này sẽ do Hiệu trưởng ban hành hành quyết định thành lập. Nếu đã có sẵn CLB thì không cần ban hành QĐ thành lập mới.

Quy trình thành lập CLB “ Thủ lĩnh của sự thay đổi” trong nhà trường cần thực hiện theo các bước: (1) Chuẩn bị; 2 (Ban hành quyết định thành lập và ra mắt CLB).

* Bước 1: Chuẩn bị:

- Khảo sát nhu cầu: Khảo sát để nắm được nhu cầu thành lập, các ứng viên tiềm năng cho CLB, các hoạt động cần triển khai để CLB có thể vận hành được.

Các nội dung khảo sát và kết quả khảo sát được sơ đồ hóa:

+ Khảo sát về nhân lực:

Nhân lực dự kiến của CLB “ Thủ lĩnh của sự thay đổi”: số lượng học sinh theo từng độ tuổi ( Sử dụng phương pháp thống kê). Khảo sát các HS quan tâm đến các hoạt động cộng đồng, mong muốn, sẵn sàng, tự nguyện tham gia CLB, năng đoọng tiên phong...( Có thể thông qua GVCN hoặc xây dựng phiếu khảo sát trực tiếp hoặc trực tuyến). Khảo sát sức khỏe HS, có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Khảo sát, xác định đối tượng có tiềm năng là thành viên BCN CLB ( Thông qua phỏng vấn hoặc kiểm tra nhanh qua hình thức trắc nghiệm).

Nhân lực dự kiến là dẫn trình viên: Khảo sát các thầy cô là người tâm huyết, tự nguyện, có kiến thức, kỹ năng cơ bản làm việc với trẻ em cũng như có quan điểm, thái độ, kiến thức cơ bản về phòng chống bạo lực giới, phòng chống bạo lực gia đình, phòng chống bạo lực trẻ em.

+ Khảo sát cơ sở vật chất: Phân công một GV hay NV khảo sát địa điểm có thể tổ chức sinh hoạt CLB, danh mục trang thiết bị phục vụ cho sinh hoạt – truyền thông của CLB hiện có và cần trang bị. Lãnh đạo nhà trường tùy theo khả năng tài chính bố trí, thu xếp hoặc vận động tài trợ trang bị CSVC cho CLB hoạt động.

+ Khảo sát các cơ quan, tổ chức, cá nhân phối hợp, hỗ trợ CLB:

Lên danh sách các cơ quan có thể phối hợp, hỗ trợ, thành lập, vận hành CLB như: UBND xã, Hội phụ nữ, Đoàn Thành niên, Phòng Lao động, thương binh xã hội., phòng văn hóa, cán bộ thôn bản, chuyên gia.....

* Bước 2: Thành lập CLB

(1) Xây dựng đề án: Làm rõ sự cần thiết của CLB; Mục đích hoạt động của CLB; Danh sách thành viên; Danh sách ứng viên BCN, Dẫn trình viên; Điều kiện CSVC, TC; Dự kiến kế hoạch HĐ…

(2) Thành lập CLB: Ban hành quyết định thành lập CLB và thực hiện ra mắt CLB.

Chương trình buổi ra mắt có thể tham khảo như sau:

          2. Tổ chức hoạt động của CLB:

          Trước tiên là tổ chức hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực, xây dựng kế hoạch và triển khai hoạt động CLB:

          - Lãnh đạo nhà trường tiến hành các hoạt động bồi dưỡng cho thành viên BCN của CLB thông qua tập huấn kiến thức và kỹ năng xây dựng kế hoạch hoạt động và tổ chức các buổi sinh hoạt, các buổi truyền thông. Nội dung bồi dưỡng có thể gồm các kiến thức:

          + Giới, giới tính;

          + Bình đẳng giới; bạo lực gia đình;

          + Quấy rối, xâm hại tính dục....;

          + Quyến trẻ em;

          + Kỹ năng điều hành, quản lý nhóm;

          + Kỹ năng truyền thông thay đổi hành vi.....;

          - Tổ chức xây dựng kế hoạch hoạt động của CLB theo từng tháng/học kì/ăm. Trong đó làm rõ: nội dung, hình thức, thời gian, địa điểm, nguồn lực, cách tiến hành cụ thể.

          + Có nội dung, kịch bản, phân công nhiệm vụ cho các thành vên Ban chủ nhiệm CLB của mỗi buổi sinh hoạt, truyền thông;

          + Thời gian sinh hoạt mỗi buổi thường 45 phút đến 120 phút.

          + Địa điểm sinh hoạt truyền thông của CLBC có thể cố định hoặc ngoài trời;

          + Hình thức sinh hoạt truyền thông: trực tiếp, trực tuyến,

          Tổ chức giám sát, hỗ trợ và báo cáo kết quả hoạt động hoạt động của CLB “thủ lĩnh của sự thay đổi”

(1) Về thực hiện giám sát. Hỗ trợ CLB cần thực hiện như sau:

(2) Thực hiện báo cáo về CLB:

Các bước tổ chức một buổi sinh hoạt CLB “thủ lĩnh của sự thay đổi trong trường trung học cơ sở”

Xác định nội dung và hình thức sinh hoạt CLB:

          - Xác định nội dung: Là xác định chủ đề cho buổi sinh hoạt.

- Xác định hình thức thể hiện: Sau khi đã xác định nội dung cho buổi sinh hoạt, Ban Chủ nhiệm thống nhất hình thức thể hiện, có rất nhiều hình thức sinh hoạt Câu lạc bộ. Có thể sử dụng một số hình thức chính sau:

          + Nói chuyện chuyên đề.

          + Tọa đàm là hình thức các thành viên Câu lạc bộ cùng tham gia thảo luận để làm sáng tỏ một quan điểm, một nhận định.

          + Sinh hoạt văn nghệ, biểu diễn nghệ thuật.

          + Giới thiệu sách báo, trưng bày triển lãm.

          + Sinh hoạt ngoài Câu lạc bộ kết hợp với những hoạt động thể dục thể thao, tham quan...

- Phân công người phụ trách: Người phụ trách có thể là thành viên của Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ hoặc chỉ là thành viên của Câu lạc bộ. Người phụ trách có trách nhiệm tiến hành toàn bộ công việc chuẩn bị kiểm tra và đôn đốc các khâu thực hiện. Người phụ trách phải hình thành đề cương chuẩn bị và có trách nhiệm điều hành buổi sinh hoạt.

- Tuyên truyền cổ động: Thông báo đến các thành viên Câu lạc bộ về buổi sinh hoạt và tiến hành tuyên truyền thông qua các kênh phù hợp (Zalo, bảng tin, …)

Các bước tổ chức một buổi sinh hoạt Câu lạc bộ "thủ lĩnh của sự thay đổi:

- Bước 1. Chào hỏi, Điểm danh, giới thiệu ĐB (nếu có)

- Bước 2.Tổ chức HĐ khởi động,

- Bước 3. Triển khai nội dung buổi sinh hoạt (bằng PP, hình thức, kỹ thuật phù hợp)

- Bước 4. Tổng kết, đánh giá buổi sinh hoạt

- Bước 5. Thống nhất nội dung, kế hoạch tổ chức buổi tiếp theo.

Một số phương pháp tổ chức các hoạt động Câu lạc bộ "thủ lĩnh của sự thay đổi"

Phương pháp tổ chức và điều hành các hoạt động của CLB rất phong phú và đa dạng. Sử dụng phương pháp nào sẽ tùy thuộc vào mục tiêu, nội dung hoạt động, thời gian của hoạt động và kinh nghiệm điều hành của DTV. Đôi khi, BCN và DTV sử dụng phối hợp và lồng ghép nhiều phương pháp trong 1 buổi sinh hoạt hoặc trong một hoạt động để tăng tính hiệu quả của các phương pháp. Tài liệu này giới thiệu một số phương pháp hiệu quả và sử dụng phổ biến trong tổ chức hoạt động của Câu lạc bộ "thủ lĩnh của sự thay đổi", cụ thể như: Phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp tổ chức trò chơi, phương pháp sắm vai – đóng vai tình huống, phương pháp tổ chức cuộc thi, phương pháp câu chuyện ảnh (photo voice), phương pháp truyền thông trên mạng xã hội

Phương pháp thảo luận nhóm

* Thảo luận nhóm là hoạt động trao đổi ý kiến giữa các thành viên CLB với nhau về một chủ đề nào đó. Thảo luận nhóm là một dạng tương tác nhóm đặc biệt mà trong đó các thành viên cùng giải quyết một vấn đề nhằm đạt tới một sự hiểu biết sâu sắc hơn:

- Giúp thành viên CLB có cơ hội được cùng nhau chia sẻ, trao đổi thông tin hợp tác để giải quyết các vấn đề, thông qua đó giúp nhau cùng hiểu một cách đúng đắn hơn về những vấn đề được thảo luận.

- Giúp thành viên CLB bày tỏ những ý kiến, quan điểm của mình một cách dân chủ, tự tin để kiểm chứng hay để tự khẳng định và tự điều chỉnh.

- Giúp hình thành và phát triển ngôn ngữ nói, kỹ năng thuyết phục, biết bảo vệ chính kiến của mình, biết lắng nghe, chia sẻ, hợp tác.

- Nội dung được thảo luận sâu sắc, đa chiều qua sự thảo luận của các nhóm.

* Các bước thực hiện:

- Bước 1: Chia nhóm, bầu nhóm trưởng

- Bước 2: Câu hỏi thảo luận, thời gian thực hiện

- Bước 3: Chia sẻ kết quả thaot luận

- Bước 4: Tổng hợp kết quả thảo luận

Phương pháp sử dụng trò chơi

* Đây là một phương pháp tổ chức rất sinh động, hấp dẫn giúp thành viên CLB có điều kiện thể hiện khả năng của mình trong hoạt động CLB với nhiều nội dung kiến thức đa dạng, có tác dụng “học mà chơi, chơi mà học”. Trò chơi cũng là dịp để thành viên CLB tập xử lý những tình huống nảy sinh trong cuộc sống, giúp các em có thêm kinh nghiệm sống.

- Trò chơi tạo cơ hội để thành viên CLB tham gia vào các mối quan hệ giao tiếp với bạn bè, phát triển tốt các năng lực giao tiếp, trò chơi đồng thời là một phương tiện để thành viên CLB có thể giao tiếp với nhau một cách tự nhiên, dễ dàng.

 - Trò chơi là một phương thức giải trí tích cực và hiệu quả, giúp thành viên CLB tái tạo năng lực thần kinh và cơ bắp. Những trò chơi vui nhộn, hào hứng không chỉ thỏa mãn nhu cầu của các em mà còn mang lại những giá trị tinh thần to lớn, hữu ích.

* Các bước thực hiện:

- Bước 1: Chuẩn bị trò chơi

- Bước 2: Giới thiệu và phổ biến luật chơi

- Bước 3: Chơi thử

- Bước 4: Chơi thật

- Bước 5: Nhận xét kết quả trò chơi

Phương pháp sắm vai, đóng vai

* Đóng vai, sắm vai là phương pháp thực hành của thành viên CLB trong một số tình huống ứng xử cụ thể nào đó trên cơ sở các trường hợp trải nghiệm của thành viên tham gia hoặc “ làm thử” một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định dựa trên sự sự sáng tạo của các em. Đóng vai, sắm vai tạo môi trường rèn luyện và phát triển kỹ năng hợp tác, giao tiếp và ứng xử cho thành viên CLB. Đóng vai, sắm vai là phương pháp nhằm giúp thành viên CLB suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc cụ thể mà các em vừa thực hiện hoặc quan sát được. Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sau phần diễn ấy.

- Phương pháp sắm vai kích thích sự sáng tạo của các thành viên tham gia, tạo không gian để các thành viên rèn luyện ứng xử, giao tiếp với nhau thông qua việc trao đổi và diễn các vai.

- Phương pháp này tạo sự hấp dẫn, thu hút cho các thành viên tham dự và tạo sự đa dạng trong tư duy giải quyết vấn đề.

- Là phương pháp áp dụng được các kỹ năng và xử lý tình huống thực tế hoặc giả định một cách hiệu quả, đa dạng.

* Các bước thực hiện

- Bước 1: Chia nhóm

- Bước 2: Phân vai, tập thử

- Bước 3: Trình diễn

- Bước 4: Tổng kết

Phương pháp tổ chức cuộc thi

* Tổ chức cuộc thi là phương pháp quan trọng, cần thiết đối với mỗi Dẫn trình viên trong quá trình hỗ trợ, hướng dẫn Ban chủ nhiệm CLB tổ chức sinh hoạt CLB. Hội thi là một trong những hình thức sinh hoạt CLB hấp dẫn, lôi cuốn thành viên CLB và đạt hiệu quả trong việc tập hợp, giáo dục, rèn luyện và định hướng phát triển cho thành viên CLB. Một trong những định hướng đổi mới công tác tổ chức hoạt động CLB hiện nay là khơi dậy sức sáng tạo của thành viên CLB trong các hoạt động với những nội dung, hình thức hết sức phong phú và đa dạng. Do đó, tổ chức hội thi thực sự có ý nghĩa to lớn trong công tác tổ chức, sinh hoạt CLB.

Đây là một hình thức để Dẫn trình viên kiểm tra, đánh giá kỹ năng trình độ của Ban chủ nhiệm CLB. Do vậy, thông qua việc tổ chức hội thi, huy động, tập hợp nhiều lực lượng tham gia đạt mục tiêu của dự án, Dẫn trình viên đánh giá hiệu quả hoạt động của Ban chủ nhiệm CLB

          Ưu điểm của phương pháp:

- Tổ chức hội thi sẽ tăng tính sáng tạo, thúc đẩy sự tham gia.

- Tham dự viên được thực hành, rèn luyện các kỹ năng.

- Hình thức tổ chức thi đa dạng như viết kịch ngắn, viết sáng kiến, viết bài hùng biện, viết truyện, vẽ tranh, vẽ áp phích, tờ rơi, rung chuông vàng...

 - Thu hút số lượng lớn đối tượng tham gia và phù hợp với nhiều độ tuổi: Thành viên CLB và học sinh trong trường. Cần khuyến khích sự tham gia đông.

* Các bước thực hiện:

Câu chuyện ảnh ( Photo voice)

Câu chuyện ảnh = chụp ảnh + kể chuyện

* Câu chuyện ảnh (photo voice) là phương pháp kể chuyện giàu cảm xúc và sinh động bằng những bức ảnh. Câu chuyện ảnh là công cụ thu thập thông tin theo cách tiếp cận cùng tham gia, nhấn mạnh đến việc sử dụng ảnh và kể chuyện để truyền thông và vận động chính sách.

- Câu chuyện ảnh tác động đến nhận thức và quyết định hành động của những nhà hoạch định chính sách hoặc do hiệu quả tác động chân thực, rõ ràng và sâu sắc hơn về vấn đề. Từ đó họ có thể ra những quyết định công bằng, phù hợp hơn để có thể cải thiện tình trạng của vấn đề.

- Câu chuyện ảnh mang lại cơ hội cho những cá nhân trong cộng đồng (trẻ em) tham gia và làm những gì có thể để tác động đến chính sách/ những quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của các em.

- Câu chuyện ảnh rất hiệu quả trong việc tác động đến chính sách, tạo cảm xúc đồng cảm bởi sự chân thực của các bức ảnh.

- Việc đưa các bức ảnh người thật/việc thật sẽ tạo được làn sóng lớn ủng hộ của cộng đồng với các nhân vật và câu chuyện được kể.

- Câu chuyện ảnh không cần phải viết dài, mà cần chắt lọc các câu chữ hiệu quả để tạo thành câu chuyện hiệu quả.

* Các bước thực hiện:

- Bước 1: Thành lập nhóm và xác định vấn đề

- Bước 2: Lập kế hoạc thực hiện

- Bước 3: Thực hiện chụp ảnh

- Bước 4: Phân tích và sắp xếp ảnh

- Bước 5: Chia sẻ kết quả

Truyền thông trên mạng xã hội

*Truyền thông trên mạng xã hội là một hình thức truyền thông sử dụng các phương tiện truyền thông trên mạng xã hội . Thông qua các chia sẻ dưới dạng hình ảnh, âm thanh, video nhằm tạo ra sự kết nối và tương tác và lan toả trong cộng đồng người dùng mạng xã hội. Truyền thông trên mạng xã hội có thể sử dụng một hoặc nhiều các phương tiện truyền thông mạng xã hội khác nhau cùng lúc nhằm đạt hiệu quả truyền thông tối đa. Truyền thông mạng xã hội khác với các hình thức truyền thông khác ở tính tương tác, chia sẻ. Nó cho phép cộng đồng tham gia tương tác trực tiếp với nội dung thông điệp được đăng tải. Phương tiện truyền thông trên mạng xã hội là các ứng dụng hoặc chương trình được phát triển dựa trên nền tảng internet. Nó cho phép mọi người tạo tài khoản, xây dựng các nhóm, chia sẻ thông tin, kết nối cộng đồng. Nói cách khác phương tiện truyền thông trên mạng xã hội chính là các công cụ, nền tảng được cung cấp bởi nhà phát hành. Các nền tảng (platform) được sử dụng nhiều nhất bao gồm: Facebook, Instagram, Pinterest, Youtube, LinkedIn, Twitter, Behance, zalo… Không nhất thiết phải có đầy đủ các nền tảng trên mà tùy theo đối tượng tiếp cận với mạng xã hội có nhu cầu sử dụng nền tảng khác nhau mà lực chọn.

* Các bước thực hiện:

Nhìn chung để thành lập và vận hành CLB "Thủ lĩnh của sự thay đổi" cần rất nhiều sự tâm huyết của các cấp lãnh đạo, đặc biệt là đội ngũ CBQL, giáo viên trong công tác tuyên truyền, vận động, thu hút học sinh tham gia và tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả của CLB, biến CLB thực sự là sân chơi, là diễn đàn, là nơi trải lòng và tháo gỡ những khó khăn cho học sinh ở độ tuổi mới lớn, phấn đấu không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau, trường học là nơi hạnh phúc.