Sở Giáo dục và Đào tạo

Công tác chuyển đổi số trong ngành Giáo dục và Đào tạo Lạng Sơn -

Những khó khăn, thách thức và một số kết quả đạt được năm 2022

Với sự phát triển không ngừng của khoa học và công nghệ, chuyển đổi số chính là xu hướng của xã hội nói chung và lĩnh vực giáo dục nói riêng. Việc áp dụng công nghệ vào giáo dục có vai trò vô cùng to lớn, tạo nên nhiều bước ngoặt phát triển, mở ra nhiều phương thức giáo dục mới thông minh, hiệu quả hơn và đồng thời tiết kiệm chi phí cho người học. Đến nay, xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục đã và đang tác động sâu sắc đến con người. Chuyển đổi số trong giáo dục chính là quá trình bắt buộc thực hiện đối với mọi cơ sở và cấp bậc giáo dục, đặc biệt là trong những giai đoạn dịch bệnh đang chuyển biến phức tạp. Đây sẽ chính là tiền đề giúp các cơ sở giáo dục có thể cải thiện và nâng cao được khả năng quản lý cũng như thích ứng trong những điều kiện khó khăn để đạt hiệu quả tốt nhất.

         “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” được phê duyệt tại Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 3/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ xác định như sau: Phát triển nền tảng hỗ trợ dạy và học từ xa, ứng dụng triệt để công nghệ số trong công tác quản lý, giảng dạy và học tập; số hóa tài liệu, giáo trình; xây dựng nền tảng chia sẻ tài nguyên giảng dạy và học tập theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến. Hiểu một cách đơn giản thì chuyển đổi số trong giáo dục chính là việc ứng dụng những công nghệ tiên tiến giúp nâng cao trải nghiệm của người học; cải thiện những phương pháp giảng dạy cũng như tạo môi trường để học tập thuận tiện nhất. Ứng dụng chuyển đổi số sẽ tạo ra mô hình giáo dục thông minh, từ đó giúp việc học, hấp thụ kiến thức của người học trở nên đơn giản và dễ dàng hơn. Sự bùng nổ của các nền tảng công nghệ đã tạo điều kiện thuận lợi để truyền đạt kiến thức và phát triển được khả năng tự học của người học mà không bị giới hạn về thời gian cũng như không gian.

Nắm bắt được sự cần thiết của yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo, trong năm 2022, Sở GDĐT đã quán triệt, triển khai đầy đủ các văn bản của Bộ GDĐT và của tỉnh về ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) và chuyển đổi số trong ngành GDĐT; tăng cường các biện pháp chỉ đạo, phát huy tính tích cực chủ động của cơ sở, của cá nhân về ứng dụng CNTT và chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ được giao; tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 77 /KH-UBND, ngày 08/4/2022 về việc Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2022 - 2025, định hướng đến năm 2030; Chủ động trong việc xây dựng và ban hành các văn bản về chuyển đổi số như: Kế hoạch số 1235/KH-SGDĐT, ngày 06/5/2022 về việc Nâng cao nhận thức, phổ cập kỹ năng và phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Lạng Sơn; Kế hoạch số 1257/KH-SGDĐT, ngày 09/5/2022 về việc Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2022 - 2025, định hướng đến năm 2030; Kế hoạch số 1305/KH-SGDĐT, ngày 12/5/2022 về việc Thực hiện Nghị quyết số 49-NQ/TU, ngày 28/9/2021 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về chuyển đổi số tỉnh Lạng Sơn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn.

   Những khó khăn, tồn tại

          Triển khai công tác chuyển đổi số, ngành giáo dục và đào tạo đứng trước những khó khách thách thức không nhỏ. Việc trang bị hạ tầng CNTT, kết nối Internet đối với các trường vùng khó khăn còn hạn chế. Kinh phí cho việc duy tu, bảo dưỡng, nâng cấp, trang bị thêm thiết bị, bố trí phòng máy tính, phòng dạy các tiết ứng dụng CNTT... của nhiều đơn vị khó khăn, đặc biệt ở các trường vùng sâu, xa. Trình độ của giáo viên tin học không đồng đều, một số chưa đáp ứng tốt yêu cầu công việc. Nhiều giáo viên chưa đầu tư đúng mức cho giảng dạy và thực hành nên chất lượng bộ môn tin học còn thấp; một bộ phận giáo viên chưa tích cực học hỏi nâng cao trình độ CNTT. Đội ngũ cán bộ CNTT và giáo viên tin học còn thiếu, đặc biệt là ở cấp học Mầm non và cấp Tiểu học. Nhiều CSGD ở các cấp học chưa có phòng máy tính. Riêng khối Tiểu học, khối THCS và khối GDTX: toàn tỉnh hiện có 141 trường Tiểu học, THCS và Trung tâm GDNN-GDTX chưa có phòng máy tính (20,9%), trong đó có 110 trường Tiểu học (16,3%), 28 trường THCS (4,2%), 03 trung tâm GDNN-GDTX (0,4%). Một số trường học ở vùng khó khăn chưa có internet cáp quang, hạ tầng sóng di động chưa tốt gây khó khăn trong việc triển khai các phần mềm trực tuyến...

Một số kết quả đạt được

Mặc dù còn nhiều khó khăn, bất cập, tuy nhiên nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến về sự cần thiết, vai trò và xu thế tất yếu của chuyển đổi số trong GDĐT, nhận thức về công tác chuyển đổi số trong đội ngũ CBQL, GV toàn ngành đã được nâng lên, bước đầu công tác chuyển đổi số đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Nhiệm vụ chuyển đổi số đã được tất cả các CSGD trong toàn ngành tích cực hưởng ứng. 11/11 Phòng GDĐT các huyện, thành phố đã ban hành Kế hoạch tổ chức ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2022 và văn bản phổ cập bộ nhận diện ngày Chuyển đổi số quốc gia mùng 10/10. 100% đơn vị trong ngành GDĐT (232 trường Mầm non, 176 trường Tiểu học, 140 trường THCS, 73 trường TH&THCS, 26 trường THPT, 11 trường THCS&THPT, 02 Trung tâm GDTX, 09 Trung tâm GDNN-GDTX, trường Cao đẳng Sư phạm) đã lựa chọn tổ chức các hoạt động truyền thông, hưởng ứng ngày Chuyển đổi số quốc gia thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, phù hợp với mục đích, ý nghĩa, tinh thần cũng như chủ đề của Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2022; các đơn vị đã tổ chức tuyên truyền thông điệp ngày Chuyển đổi số quốc gia trên môi trường số, bao gồm: câu lạc bộ truyền thông của nhà trường (face book); đăng logo trên trang thông tin điện tử của nhà trường; cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, sinh viên trong nhà trường đồng loạt thay ảnh đại diện với khung nền hưởng ứng ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10/2022.

Hạ tầng số trong ngành GDĐT đã có những chuyển biến tích cực. Hiện tại toàn ngành có 3.929 máy tính phục vụ quản lý, công tác hành chính nhà trường, công tác chuyên môn của giáo viên; 564 phòng máy tính với 7.849 máy tính phục vụ học tập của học sinh; 2.753 bộ thiết bị trình chiếu được sử dụng dạy học trong nhà trường; 307 bảng thông minh đã trang bị, tuy nhiên chỉ còn 155 bảng thông minh còn sử dụng được (146 bảng thông minh đã hỏng).

Sở GDĐT phối hợp với VNPT Lạng Sơn, Viettel Lạng Sơn triển khai phần mềm quản lý trường học trực tuyến đáp ứng quy định kỹ thuật về dữ liệu của Bộ (Quyết định số 1904/QĐ-BGDĐT ngày 04/7/2019 của Bộ trưởng Bộ GDĐT); kết nối trao đổi dữ liệu từ phần mềm quản lý trường học với cơ sở dữ liệu ngành giáo dục; tăng cường sử dụng sổ điểm, học bạ điện tử; triển khai ứng dụng CNTT kết nối, trao đổi thông tin giữa phụ huynh với nhà trường, khuyến khích áp dụng các giải pháp trao đổi thông tin miễn phí như tin nhắn OTT, email, ứng dụng trên thiết bị di động và website giáo dục.

Công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực được quan tâm, chú trọng. Sở GDĐT tổ chức lớp đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng giáo viên các phần mềm soạn bài giảng điện tử, phần mềm quản lý thi tuyển sinh, thi THPT quốc gia, phần mềm Phổ cập giáo dục, phần mềm Kiểm định, phần mềm quản lý nhà trường vnEdu, SMAS, ký số điện tử nhằm nâng cao khả năng ứng dụng CNTT trong quản lý và dạy học. Nhiều đơn vị đã phát huy tốt vai trò của đội ngũ cốt cán về ứng dụng CNTT, nâng cao chất lượng hiệu quả ứng dụng CNTT trong dạy, học và quản lý giáo dục. Hiện nay, toàn ngành GDĐT Lạng Sơn có 81.8% cán bộ quản lý, 73.3% giáo viên và 30.3% nhân viên có trình độ ứng dụng CNTT cơ bản và nâng cao. Nhìn chung, công tác bồi dưỡng về CNTT cho cán bộ quản lý, giáo viên luôn được Sở GDĐT quan tâm chỉ đạo, số lượng, trình độ ứng dụng CNTT của đội ngũ cán bộ giáo viên ngày càng được nâng lên. Vai trò, hiệu quả của ứng dụng CNTT ngày càng được phát huy rõ nét.

 Công tác xây dựng Chính quyền số được đẩy mạnh. Sở GDĐT đã có kế hoạch, giải pháp cụ thể thực hiện đẩy mạnh ứng dụng CNTT và chuyển đổi số trong toàn ngành. Thông tin chỉ đạo, điều hành từ Sở đến các đơn vị được xử lý nhanh chóng, chính xác và thông suốt. Hạ tầng CNTT tiếp tục được quan tâm đầu tư. Đội ngũ cán bộ, giáo viên có trình độ ứng dụng CNTT thực hiện nhiệm vụ tăng về số lượng và chất lượng. Hệ thống email giáo dục được khai thác có hiệu quả. Hệ thống phòng họp trực tuyến góp phần đổi mới cách thức làm việc, hiệu quả, tiết kiệm. Các phần mềm quản lý trực tuyến giúp các cơ sở giáo dục và các cấp quản lý có môi trường làm việc hiện đại, thông tin được tập trung, đồng bộ và cập nhật tức thời, giảm thiểu các báo cáo và tổng hợp số liệu. Ứng dụng CNTT và chuyển đổi số trong công tác quản lý, điều hành đã có những hiệu quả tích cực, thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành được cập nhật nhanh chóng, chính xác. Phát huy phong trào ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra - đánh giá.

Vận dụng, từng bước khai thác môi trường và cách thức làm việc mới: làm việc trực tuyến thông qua internet trong môi trường số, thay thế hồ sơ sổ sách giấy bằng hồ sơ sổ sách điện tử. Hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến được tích cực khai thác để phục vụ cho công tác quản lý, điều hành, hội nghị, tập huấn, bồi dưỡng. Tính đến thời điểm hiện tại, Sở GDĐT đã thực hiện 55 cuộc họp trực tuyến với các cơ sở, 27 cuộc họp với các Bộ, ngành trung ương; các đơn vị thường xuyên khai thác các nền tảng họp trực tuyến khác trong công tác dạy-học và sinh hoạt chuyên môn.

Việc triển khai sử dụng chữ ký số đã được triển khai kịp thời tới các đơn vị và cá nhân trong toàn ngành. Trong năm 2022, Sở GDĐT đã phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông đề nghị Cục Chứng thực số và Bảo mật thông tin, Ban Cơ yếu Chính phủ cung cấp chứng thư số cho cán bộ quản lý, giáo viên trong tỉnh, hiện đã trang bị được 17.500 chứng thư số cho tổ chức, cán bộ quản lý và giáo viên trên địa bàn toàn tỉnh; bước đầu thực hiện ký số trên 03 loại hồ sơ điện tử bao gồm sổ điểm, sổ học bạ, sổ đăng bộ; tập huấn cho 11 phòng GDĐT huyện, thành phố, các đơn vị trực thuộc sử dụng chữ ký số điện tử.

Hoạt động cung cấp dịch vụ công trực tuyến được tích cực thực hiện góp phần triển khai có hiệu quả góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân khi thực hiện các dịch vụ công. Sở GDĐT cung cấp 65 dịch vụ công trực tuyến thuộc thẩm quyền giải quyết, trong đó có 35 dịch vụ công trực tuyến mức độ 2, có 30 dịch vụ công trực tuyến mức độ 4. Cổng dịch vụ công và Hệ thống thông tin một cửa điện tử cung cấp đầy đủ các thông tin, quy trình thực hiện giúp người dân dễ dàng thực hiện các thủ tục hành chính, thời gian giải quyết các thủ tục được công khai và thực hiện nghiêm túc.

Công tác phát triển xã hội số bước đầu có nhiều chuyển biến tích cực. Sở GDĐT đã hướng dẫn các đơn vị tổ chức dạy và học trực tuyến đối với các cấp học Tiểu học, THCS, THPT, tăng cường đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, đường truyền Internet, phần mềm, học liệu và tập huấn giáo viên, học sinh áp dụng dạy học trực tuyến hiệu quả; tổ chức dự giờ, kiểm tra các đơn vị bằng hình thức trực tuyến; hướng dẫn các đơn vị xây dựng kế hoạch, tổ chức mô hình giờ học kết nối trong các trường trung học nhằm tăng cường trao đổi, kết nối về công tác dạy học tại các nhà trường, tạo điều kiện để giáo viên, học sinh tại các vùng miền khác nhau được giao lưu, học tập trên cơ sở nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với đặc điểm tình hình và điều kiện đáp ứng của các nhà trường. Sở GDĐT đã triển khai tới 38/38 đơn vị thực hiện không dùng tiền mặt; tuyên truyền phòng GDĐT các huyện, thành phố triển khai thu học phí và các loại hình dịch vụ không dùng tiền mặt…

Việc thực hiện nhiệm vụ CNTT và chuyển đổi số nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp của các sở, ban, ngành; đặc biệt là sự quan tâm, chỉ đạo trực tiếp của UBND tỉnh, tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình của cán bộ, công chức, viên chức và giáo viên trong toàn ngành.

Từ những kết quả bước đầu, có thể khẳng định, chuyển đổi số là phương tiện quan trọng và cần thiết tạo điều kiện phát triển các cộng đồng học tập chuyên nghiệp cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục trên quy mô rộng thông qua các diễn đàn trực tuyến. Đây được xem là cơ hội phát triển nghề nghiệp chuyên môn rất tốt cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên. Bên cạnh việc hướng đến đảm bảo hiệu quả giáo dục, cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho mọi đối tượng người học, kể cả học sinh nghèo và khuyết tật, để không ai bị bỏ lại phía sau là một mục tiêu quan trọng mà chuyển đổi số phải đạt được. Bởi vậy, chuyển đổi số trong ngành giáo đào tạo cần được xem là giải pháp lâu dài mang tính chiến lược, gắn với những cải cách mạnh mẽ, triệt để trong giảng dạy, học tập và quản lý đào tạo./.