Sở Giáo dục và Đào tạo

CÔNG TÁC SINH HOẠT CHUYÊN MÔN TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LẠNG SƠN

Phòng Giáo dục trung học

           I. Đặc điểm tổ chuyên môn các nhà trường 

Tổng số tổ chuyên môn của toàn cấp trung học là 583 tổ (THCS: 440; THPT: 143). Số tổ đơn môn là 96 (các tổ Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ cấp THPT), số tổ liên môn là 477 (THCS: 440, THPT: 47). 

Việc sắp xếp các môn trong tổ chuyên môn đối với cấp THCS thường theo các nhóm tổ KHXN, KHTN trong đó 100% các tổ là tổ liên môn. Đối với cấp THPT, các tổ liên môn thường được sắp xếp theo các nhóm bộ môn Sử- Địa-GDCD; Sinh- Hoá- CN; Toán- Tin; Lý- TD- QPAN.

Việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn tại các trường trung học trên địa bàn tỉnh luôn nhận được sự chỉ đạo kịp thời của BGH, đảm bảo cho công tác thực hiện nhiệm vụ. Có sự thống nhất cao giữa BGH với các tổ chuyên môn của các nhà trường; Việc chia tổ chuyên môn của nhà trường hợp lý, đảm bảo thuận tiện cho việc sinh hoạt chuyên môn, liên môn đặc biệt là thực hiện các nội dung chuyên đề chuyên môn sâu. Các tổ nhiều môn thuận lợi cho việc trao đổi các vấn đề liên môn, gần môn của các giáo viên trong tổ. Giáo viên có thể học hỏi kinh nghiệm nhau trong tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục môn học, trong phương pháp dạy học các môn dễ dàng.

Tuy nhiên, điều kiện cơ sở vật chất của nhiều nhà trường chưa đáp ứng để tổ chức sinh hoạt chuyên môn sâu của từng nhóm bộ môn nên đa số các tổ phải tổ chức sinh hoạt ghép nhiều bộ môn. Đội ngũ TTCM còn biến động, số TTCM có kinh nghiệm và năng lực tổ chức còn thiếu. Đối với các đơn vị trường có quy mô nhỏ, số lượng thành viên của tổ ít nên gặp rất nhiều khó khăn trong việc triển khai các công việc chuyên môn, tổ chức các hoạt động chuyên đề, ngoại khóa với quy mô lớn.  Một số bộ môn chỉ có 01 giáo viên (Tin học, Công nghệ, Địa lí, Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục) nên gặp khó khăn trong học hỏi kinh nghiệm, trao đổi chuyên môn, đánh giá, góp ý dự giờ, xây dựng chuyên đề, ra đề, thẩm định đề kiểm tra. Một số đơn vị trường giáo viên tuổi đời trên 50 tuổi, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học còn hạn chế nên ảnh hưởng đến các hoạt động chung của Tổ. Một số giáo viên chưa thật sự tâm huyết, còn ngại học hỏi về chuyên môn nghiệp vụ.

II. Kết quả công tác quản lý, điều hành, tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn trong trường trung học

1. Nội dung sinh hoạt chuyên môn

Các nhà trường đã sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề với nội dung đa dạng, thiết thực như: Dạy học theo chủ đề; dạy học STEM; đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá; xây dựng kế hoạch giáo dục môn học, kế hoạch bài dạy; xây dựng ma trận, đặc tả đề kiểm tra; ứng dụng CNTT trong dạy học; bồi dưỡng năng lực dạy học trực tuyến cho giáo viên; trao đổi phương pháp giảng dạy bài học khó, các chuyên đề ôn thi cuối cấp, ôn thi tốt nghiệp của từng môn học; dạy học dự án. Việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn liên trường, cụm trường đã tập trung vào những vấn đề cụ thể, cấp thiết của các nhà trường như trao đổi kinh nghiệm, công tác quản lý tổ chuyên môn; công tác ôn thi tốt nghiệp THPT; các cuộc thi như ngày hội Tiếng Anh, ngày hội STEM, KHKT..; Dự giờ rút kinh nghiệm các môn học cụ thể; các hình thức, kỹ thuật dạy học theo định hướng phát huy năng lực người học, giáo dục STEM; phương pháp tổ chức đổi mới kiểm tra đánh giá...

Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tập tiếp tục tăng cường, phát huy hiệu quả, tập trung vào các bài, chủ đề cụ thể trong chương môn học; dạy học và đánh giá giờ dạy theo công văn số 5512 của Bộ GDĐT; các chủ đề dạy học, dạy học STEM. Cấp THCS đã đẩy mạnh trao đổi về chương trình GDPT 2018, đặc biệt là chương trình dạy học lớp 6; ôn thi cuối cấp. Cấp THPT tăng cường phân tích đề thi tham khảo tốt nghiệp THPT Quốc gia của Bộ GDĐT, phương pháp ôn tập thi tốt nghiệp, giải pháp duy trì sĩ số ôn tập của học sinh trong các buổi ôn.

2. Chất lượng, hiệu quả sinh hoạt chuyên môn các nhà trường

          Hoạt động sinh hoạt chuyên đề, chủ đề đã góp phần tích cực trong việc phát huy trí tuệ tập thể trong việc nghiên cứu, triển khai các vấn đề mới, thống nhất thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn; góp phần quan trọng trong việc đào tạo bồi dưỡng đội ngũ, nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường. Các nhà trường thực hiện đúng, đủ các bước đảm bảo quy trình nghiên cứu bài học. Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học ở các tổ/nhóm chuyên môn của các nhà trường đã đi vào nền nếp, giúp giải quyết các vấn đề chuyên môn cụ thể, các bài giảng có yếu tố khó thực hiện và phát huy được trí tuệ tập thể để giải quyết, thống nhất các vấn đề còn vướng mắc với phương án xử lý tối ưu. Trong các tiết dạy, đa số học sinh tích cực, chủ động trong các hoạt động tiếp thu kiến thức.Việc sinh hoạt chuyên môn cụm trường được thực hiện đúng kế hoạch, tạo điều kiện để GV các trường được giao lưu, học tập, chia sẻ kinh nghiệm trực tiếp với nhau, nâng cao trình độ chuyên môn, cải tiến phương pháp dạy học và quản lý HS.

          Bên cạnh đó, việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn trong các nhà trường còn còn một số hạn chế, cụ thể: Quy trình sinh hoạt chuyên đề ở một số nhà trường chưa đảm bảo; nội dung một số chuyên đề chuyên sâu còn đơn điệu, sơ sài do giáo viên chưa đầu tư thoải đáng; các kết luận chuyên môn còn chung chung, chưa rõ yêu cầu về chuyên môn và lộ trình thực hiện gắn với các mốc thời gian cụ thể; Vẫn còn những buổi sinh hoạt nghiên cứu bài học còn mang tính hình thức, nặng về đánh giá giáo viên; Nội dung sinh hoạt cụm chuyên môn liên trường chưa đa dạng; Số lượng sinh hoạt chuyên môn qua mạng chưa nhiều, một số giáo viên chưa thật tích cực, chủ động, ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt chuyên môn; Hầu hết các tổ chuyên môn chưa xây dựng được kế hoạch tổng thể cho sinh hoạt chuyên môn theo giai đoạn do đó chưa có sự chủ động trong công tác chuẩn bị cũng như điều hành, tổ chức sinh hoạt chuyên môn; Nhiều tổ chuyên môn chưa nắm được quy trình của buổi sinh hoạt chuyên môn do đó chưa thực hiện đúng, đầy đủ các bước; Nội dung nhiều buổi sinh hoạt chuyên môn chủ yếu là hành chính, hình thức đơn điệu, chưa thu hút được sự quan tâm, chú ý của giáo viên; Việc sinh hoạt theo nhóm bộ môn trong tổ chuyên môn còn nhiều hạn chế với những nhóm ít giáo viên; Năng lực bao quát, điều hành, quản lý của một số cán bộ quản lý các nhà trường và một số tổ trưởng chuyên môn còn hạn chế.

         III. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác sinh hoạt chuyên môn trong trường trung học

1. Đối với nhà trường

Tăng cường công tác quản lý việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn của các tổ bộ môn trong đó đặc biệt quan tâm tới việc kiểm tra thực hiện quy trình các bước sinh hoạt chuyên môn. Quản lý chặt chẽ việc xây dựng và triển khai các kết luận chuyên môn của các tổ, yêu cầu tổ chuyên môn xây dựng kết luận chuyên môn sau buổi sinh hoạt chuyên môn trong đó thể hiện rõ nội dung sinh hoạt và tổ chức triển khai thực hiện.

Chỉ đạo bố trí thời khóa biểu hợp lý tạo thời gian thuận lợi cho các tổ chuyên môn sinh hoạt theo định kì. Tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lý hồ sơ tổ chuyên môn.

- Tăng cường phối hợp với các trường bạn để xây dựng kế hoạch tổ chức sinh hoạt chuyên môn liên trường. Chỉ đạo các tổ chuyên môn tích cực chuẩn bị, chủ động phối hợp trao đổi với tổ chuyên môn các trường khác để thống nhất chương trình, nội dung, hình thức sinh hoạt chuyên môn liên trường (đặc biệt là những bộ môn có ít giáo viên).

- Xây dựng kế hoạch kiểm tra việc thực hiện kế hoạch của các tổ chuyên môn. Đa dạng hoá các hình thức kiểm tra sinh hoạt chuyên môn của các nhà trường (hình thức trực tiếp và trực tuyến). Tổ chức đánh giá, thông báo hiệu quả của các buổi sinh hoạt chuyên môn qua đó rút kinh nghiệm để nâng cao chất lượng công tác sinh hoạt.

2.  Đối với tổ chuyên môn

- Xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn mang tính chất dài hạn (theo, học kỳ, cả năm) trong đó xác định rõ các chuyên đề sinh hoạt phù hợp với tình hình thực tiễn của đơn vị và yêu cầu của đổi mới giáo dục, nội dung phân công chuẩn bị, dự kiến kịch bản….

- Tổ chức phân công nhiệm vụ cho giáo viên trong tổ, phân công chuẩn bị cho các buổi sinh hoạt chuyên môn đảm bảo hợp lý, khoa học. Tăng cường bao quát, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn, thực hiện các kết luận chuyên môn của các thành viên trong tổ theo hướng thực chất, hiệu quả (tránh chỉ kiểm tra hình thức mà phải đi sâu và chất lượng, tiến độ thực hiện).

- Đa dạng hoá hình thức tổ chức sinh hoạt chuyên môn (như trực tiếp, trực tuyến, trao đổi, thảo luận, nghiên cứu bài học, xem video….), kết hợp linh hoạt giữa nội dung hành chính với nội dung chuyên môn trong buổi sinh hoạt trong đó ưu tiên nhiều hơn cho nội dung chuyên môn.

- Đối với nội dung sinh hoạt hành chính trong buổi sinh hoạt chuyên môn cần tiến hành ngắn gọn. Đa dạng hoá các hình thức triển khai văn bản (gửi qua mạng hoặc bản in, nhấn mạnh những điểm cần lưu ý); nhận định, đánh giá những nhiệm vụ đã thực hiện tránh việc thống kê những công việc đã làm, tập trung đi sâu phân tích, đánh giá những ưu điểm, hạn chế, những tồn tại, nguyên nhân và giải pháp khắc phục những tồn tại của giáo viên; triển khai nhiệm vụ phải rõ cách thức thời hạn, phân công cụ thể.

- Đối với nội dung sinh hoạt theo chủ đề/chuyên đề có thể lựa chọn chuyên đề chung để sinh hoạt chung cả tổ hoặc chuyên đề riêng theo nhóm bộ môn. Nội dung chuyên đề cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của tổ bộ môn và đáp ứng các yêu cầu đổi mới. Chú trọng thảo luận trong đó tất cả các thành viên trong tổ phải được phát biểu ý kiến; kết luận sinh hoạt chuyên môn đúng hướng dẫn (Phụ lục 1).

- Tích cực, chủ động tổ chức sinh hoạt chuyên môn liên trường theo hình thức trực tuyến. Các tổ chuyên môn chủ động phối hợp, lựa chọn nội dung, báo cáo ban giám hiệu để tổ chức liên trường, liên tổ đặc biệt với những bộ môn mà tổ chỉ có 1 đến 2 người phải được sinh hoạt chuyên môn liên trường ít nhất mỗi kì 2 lần.

- Khuyến khích sự chủ động tìm tòi, sáng tạo của giáo viên, yêu cầu tất cả giáo viên trong tổ tham gia sinh hoạt chuyên môn, phối hợp với nhau, thực hiện nghiên cứu bài học, sinh hoạt chuyên đề. Tăng cường giao nhiệm vụ chuẩn bị và kiểm tra việc chuẩn bị của giáo viên trước các buổi sinh hoạt chuyên môn. Phát huy vai trò của giáo viên, từ đó xây dựng tổ chuyên môn thành tổ chức học tập của giáo viên