Sở Giáo dục và Đào tạo

QUY TRÌNH CÔNG NHẬN DANH HIỆU THƯ VIỆN

TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LẠNG SƠN

            I. Vai trò của công tác thư viện trường học đối với việc nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

            Thư viện trường phổ thông (bao gồm trường tiểu học (TH), trường trung học cơ sở (THCS) và trường trung học phổ thông (THPT)) là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh hoạt văn hóa và khoa học của nhà trường. Thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp dạy và học, đồng thời thư viện tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới cho cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường.

            Thư viện trường học là công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc giảng dạy và học tập, góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục. Thư viện trường học giúp học sinh tự bổ sung kiến thức, cung cấp thông tin để giải đáp thắc mắc, thỏa mãn trí tò mò, ham học hỏi của học sinh, đồng thời thư viện khuyến khích việc đọc sách, dạy cho học sinh cách định hướng thông tin và khuyến khích việc học tập, nghiên cứu một cách độc lập, phát triển năng lực tự học, tự nghiên cứu, hình thành phẩm chất tốt đẹp cho học sinh. Những hoạt động phong phú, da dạng của thư viện trường học giúp học sinh mở rộng tầm hiểu biết, linh hoạt, nhanh nhẹn trong ứng xử các tình huống, rèn kỹ năng làm việc nhóm, cung cấp kỹ năng mềm cho học sinh.

Đối với đơn vị trường học, việc công nhận danh hiệu thư viện chuẩn là điều kiện để công nhận trường đạt chuẩn quốc gia được quy định tại Điều 9 tiêu chuẩn 3 (tiêu chí 3.6) trong Thông tư 17/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 8 năm 2018 Ban hành quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận trường tiểu học và Điều 9 tiêu chuẩn 3 (tiêu chí 3.6) trong Thông tư 18/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 8 năm 2018 Ban hành quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học.

Đối với những xã trên địa bàn huyện, thành phố thuộc tỉnh Lạng Sơn có nhu cầu đề nghị thẩm định xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao đối với tiêu chí trường học giáo dục, Quyết định công nhận danh hiệu thư viện trường học đạt chuẩn là một thông tin minh chứng đối với tiêu chí số 5 (trường học) được quy định trong văn bản số 588/SGDĐT-KHTC ngày 08/03/2021 của Sở GDĐT về việc hướng dẫn thực hiện và chuẩn bị hồ sơ đề nghị thẩm định xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao đối với tiêu chí trường học giáo dục.

            II. Quy mô, mạng lưới thư viện trường học

Toàn tỉnh có 674 đơn vị trường học. Trong đó: Mầm non (MN): 232, trường TH:180, trường THCS: 145, Tiểu học và Trung học cơ sở (TH-THCS): 72, Trung học phổ thông (THPT): 26, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông (THCS&THPT): 07, Trung tâm Trung tâm Giáo dục thường xuyên (GDTX): 02, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX): 09, trường chuyên nghiệp: 01.

Số thư viện trường học hiện có là 432 thuộc các đơn vị trường học cấp phổ thông, trong đó cấp TH 182 (42,13%); THCS 220 (50,93%); THPT 30 (6,94%). Hiện nay nhiều trường thuộc cấp học mầm non đang dần phát triển mô hình thư viện góc lớp, góc cầu thang, sân trường, thư viện thân thiện làm phong phú giờ học trải nghiệm của học sinh.

Toàn tỉnh hiện có 432 cán bộ phụ trách công tác thư viện, đội ngũ cán bộ thư viện cơ bản đáp ứng yêu cầu đồng thời có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong công tác quản lý và tổ chức hoạt động thư viện trường học …. Cơ sở vật chất, hệ thống sách, báo, tạp chí, trang thiết bị phục vụ thư viện đáp ứng yêu cầu phục vụ cho giáo viên và học sinh. Nhiều thư viện tổ chức hoạt động phong phú, đa dạng thu hút học sinh, giáo viên tham gia. Nhiều thư viện trường học sáng tạo bố trí khu cầu thang, góc lớp, góc vườn tạo không gian xanh cho học sinh và giáo viên đọc sách. Hoạt động của các thư viện trường học cơ bản đi vào nền nếp, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường phổ thông.

            III. Quy trình công nhận danh hiệu thư viện trường phổ thông trên đại bàn tỉnh Lạng Sơn           

            1. Các danh hiệu thư viện trường phổ thông (theo Quyết định số 01/2003/QĐ-BGDĐT ngày 02/01/2003 về việc ban hành Quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông). Danh

Thư viện trường học đạt chuẩn: là những thư viện đạt đầy đủ 5 tiêu chuẩn theo quy đinh. Sở Giáo dục và Đào tạo cấp Giấy chứng nhận thư viện trường học đạt chuẩn cho các thư viện trường phổ thông của địa phương.

Thư viện trường học tiên tiến: là những thư viện đạt chuẩn và có những mặt vượt trội so với ít nhất từ 3 tiêu chuẩn trở lên. Sở Giáo dục và Đào tạo cấp Giấy chứng nhận thư viện trường học tiên tiến cho các thư viện trường phổ thông của địa phương.

Thư viện trường học xuất sắc: là những thư viện đạt tiên tiến và có những hoạt động đặc biệt xuất sắc có hiệu quả cao, có sáng tạo được ngành và xã hội công nhận. Sở Giáo dục và Đào tạo báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, kiểm tra và cấp Giấy chứng nhận thư viện trường học xuất sắc cho các thư viện trường phổ thông của địa phương do Sở đề nghị.

            2. Quy trình công nhận danh hiệu thư viện trường phổ thông trên đại bàn tỉnh Lạng Sơn           

            Theo văn bản số 2821/SGDĐT-QLCL ngày 22/10/2020 của Sở GDĐT về việc hướng dẫn công tác thư viện trường phổ thông từ năm học 2020-2021. Quy trình công nhận danh hiệu thư viện trường phổ thông được tiến hành theo các bước sau:

Bước 1: Nhà trường thành lập Ban tự kiểm tra; tổ chức tự kiểm tra từng tiêu chuẩn theo quy định.

Bước 2: Xét thấy đủ điều kiện để công nhận danh hiệu thư viện trường học theo quy định, các nhà trường lập hồ sơ, đề nghị công nhận danh hiệu gửi cơ quan quản lí trực tiếp:

- Đơn vị trực thuộc Phòng GDĐT (Trường TH, trường TH&THCS và trường THCS): trình Phòng GDĐT.

            Phòng GDĐT thành lập tổ kiểm tra kĩ thuật và tiến hành kiểm tra, thẩm định kết quả tự đánh giá của trường; tiến hành gửi hồ sơ của nhà trường và hồ sơ phòng GDĐT kiểm tra kỹ thuật về Sở GDĐT.

- Đơn vị trực thuộc Sở GDĐT (Trường THPT, Phổ thông Dân tộc Nội trú (PTDTNT) THCS&THPT và PTDTNT-THCS): trình Sở GDĐT.

Bước 3: Sở GDĐT thẩm định hồ sơ và kiểm tra, đánh giá, ban hành quyết định công nhận danh hiệu thư viện trường học

 Đối với những thư viện đề nghị công nhận danh hiệu Thư viện tiên tiến, Sở GDĐT sẽ thành lập đoàn kiểm tra; Tổ chức thẩm định hồ sơ và kiểm tra, đánh giá, công tác thư viện tại cơ sở giáo dục hoặc kiểm tra trực tuyến; Ban hành quyết định công nhận danh hiệu thư viện trường học cho đơn vị đủ điều kiện.

          3. Hồ sơ công nhận danh hiệu thư viện trường phổ thông 

            3.1. Đối với đơn vị trực thuộc Sở:

(1) Quyết định thành lập Ban tự kiểm tra thư viện của nhà trường;

(2) Biên bản tự kiểm tra của nhà trường (gồm biên bản chung và biên bản riêng của từng tiêu chuẩn);

(3) Báo cáo kết quả thực hiện công tác xây dựng thư viện trường học của nhà trường;

(4) Ảnh, video minh chứng các tiêu chuẩn đánh giá thư viện (bản mềm): Nếu đề nghị danh hiệu thư viện tiên tiến, xuất sắc thì bổ sung clip dài ít nhất 2 phút về CSVC và các hoạt động tiêu biểu của thư viện.

 (5) Tờ trình đề nghị Sở GDĐT kiểm tra và công nhận danh hiệu thư viện trường học;

Hồ sơ đề nghị danh hiệu Thư viện được đóng thành 02 quyển gửi về Phòng QLCL, Sở GDĐT (đồng thời bản mềm hồ sơ và ảnh minh chứng qua email: phongktkd.solangson@moet.edu.vn).

            3.2. Đối với đơn vị trực thuộc Phòng GDĐT:

(1) Quyết định thành lập Tổ tự kiểm tra thư viện;

(2) Biên bản tự kiểm tra thư viện (gồm biên bản chung và biên bản riêng của từng tiêu chuẩn);

(3) Báo cáo kết quả thực hiện công tác xây dựng thư viện trường học.

(4) Ảnh, video minh chứng các tiêu chuẩn đánh giá thư viện (bản mềm).

(5) Tờ trình đề nghị Phòng GDĐT kiểm tra kỹ thuật thư viện trường học;

(6) Quyết định thành lập Tổ kiểm tra, Biên bản kiểm tra kĩ thuật của phòng GDĐT đối với trực thuộc Phòng GDĐT.

(7) Tờ trình của Phòng GDĐT đề nghị Sở GDĐT thẩm định hồ sơ và công nhận danh hiệu thư viện trường học.

Hồ sơ đề nghị danh hiệu Thư viện được đóng thành 02 quyển của trường và của Phòng GDĐT kèm theo minh chứng gửi về Phòng QLCL, Sở GDĐT (đồng thời bản mềm hồ sơ và ảnh, video clip minh chứng qua email: phongktkd.solangson@moet.edu.vn).

            4. Một số tồn tại trong công tác công nhận danh hiệu thư viện trường phổ thông

Qua quá trình thẩm định hồ sơ, xác minh một số nội dung từ đơn vị đề nghị công nhận danh hiệu thư viện và kết quả kiểm tra, thẩm định của Tổ kiểm tra thư viện Sở GDĐT, Sở GDĐT nhận định một số tồn tại trong công tác công nhận danh hiệu thư viện trường phổ thông cụ thể như sau:

Một số biên bản kiểm tra kỹ thuật chưa bám sát các tiêu chuẩn được quy định trong Quyết định số 01/2003/QĐ-BGDĐT ngày 02/01/2003 về việc ban hành Quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông; Quyết định số 01/2004/QĐ-BGD&ĐT ngày 29/01/2004 về việc sửa đổi, bổ sung quyết định số 01/2003/QĐ-BGDĐT ngày 02/01/2003 của Bộ trưởng bộ GDĐT về việc ban hành quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông và Công văn số 11185/GDTH ngày 17/12/2004 về việc hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông (sau đây gọi là văn bản hướng dẫn hiện hành). Số liệu chưa phù hợp với các tiêu chuẩn được quy định, cụ thể: biên bản kiểm tra kỹ thuật cho thấy đơn vị thiếu diện tích phòng thư viện, các loại tủ sách, nội quy, biểu đồ, đầu sách hoặc hoạt động thư viện (mặc dù nhà trường có thực hiện các hoạt động nhưng không báo cáo trong biên bản kiểm tra) chưa đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn.

Nội dung mô tả của các tiêu chuẩn và kết luận không đồng nhất với nhau. Qua phân tích và xác minh, một số tiêu chuẩn được các đơn vị phân tích khá kỹ, khi đối chiếu theo văn bản hướng dẫn hiện hành của Bộ GDĐT có thể đạt vượt trội nhưng nhà trường và Phòng GDĐT đưa ra kết luận trong biên bản là đạt chuẩn. Hầu hết các nhà trường đề nghị công nhận thư viện đạt chuẩn thì biên bản kiểm tra kỹ thuật của nhà trường cũng như của của Phòng GDĐT kết luận tất cả các tiêu chuẩn thư viện đều đạt chuẩn, chưa chú ý đối chiếu nội dung kiểm tra theo văn bản hướng dẫn để có kết luận chính xác hơn. Vì vậy, một số thư viện sau khi đã được công nhận đạt chuẩn thì không có định hướng phấn đấu đạt vượt trội một số tiêu chuẩn để đạt danh hiệu thư viện tiên tiến.

Một số minh chứng (ảnh, video) kèm hồ sơ thư viện chưa đạt yêu cầu. Một số thư viện bày trí đẹp, tốn nhiều công sức dàn dựng cho học sinh và giáo viên đọc sách, chọn sách, hướng dẫn HS chọn sách ... Tuy nhiên ảnh chụp chưa phản ánh rõ các tiêu chuẩn cụ thể (chưa thấy đủ số chỗ ngồi, lịch hoạt động, bảng màu phân loại sách, hệ thống cơ sở vật chất phục vụ thư viện, các loại tủ sách, máy tính, ... theo yêu cầu của từng tiêu chuẩn).

            5. Giải pháp cần thực hiện trong thời gian tới

    Phòng GDĐT cần nghiên cứu cụ thể hoá các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ GDĐT, Sở GDĐT về công tác thư viện trường học bằng các kế hoạch hoạt động cụ thể theo mỗi năm học. Chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra các trường TH, trường TH&THCS và trường THCS về công tác thư viện trường học. Phân công lãnh đạo, chuyên viên phòng phụ trách công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện hoạt động thư viện trường phổ thông theo kế hoạch được phê duyệt. Hằng năm, xây dựng kế hoạch hoạt động nêu rõ chỉ tiêu và giải pháp thực hiện. Nắm bắt và báo cáo kịp thời hoạt động thư viện của các trường học trực thuộc phòng quản lý. Hướng dẫn các đơn vị rà soát các điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ đáp ứng yêu cầu công nhận danh hiệu thư viện trường học. Tập hợp hồ sơ, kiểm tra thẩm định hồ sơ đề nghị công nhận danh hiệu thư viện trường học của các trường TH, trường TH&THCS và trường THCS. Tổ chức kiểm tra kĩ thuật đối với các trường thuộc phòng GDĐT và gửi hồ sơ đề nghị công nhận về Sở GDĐT. Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ công tác thư viện cho cán bộ quản lý và nhân viên thư viện các trường phổ thông, trong đó, quan tâm bồi dưỡng năng lực ứng dụng CNTT. Tổ chức các phong trào thi đua, hội thi nghiệp vụ công tác thư viện cho đối tượng cán bộ thư viện các đơn vị trường học qua đó góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thư viện.

     Lãnh đạo trường phổ thông cần triển khai, quán triệt văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên tới toàn thể cán bộ, giáo viên trong đơn vị, đưa hoạt động thư viện trường học vào nền nếp, hiệu quả. Xây dựng kế hoạch công tác thư viện cụ thể, gắn với thời gian và nguồn lực thực hiện. Thực hiện tốt công tác quản lý và tổ chức các hoạt động thư viện để nâng cao chất lượng dạy học và các hoạt động giáo dục trong nhà trường. Đẩy mạnh hoạt động của tổ cộng tác viên thư viện qua các hoạt động: phân công giới thiệu sách hàng tháng, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về tên sách, giới thiệu sách, tập hợp và cung cấp các nguồn học liệu trên mạng... Tích cực đổi mới và tổ chức hoạt động thư viện đa dạng, phong phú thu hút học sinh và giáo viên tham gia. Tổ chức Ngày hội đọc sách tại đơn vị ít nhất 1 lần/năm học. Thường xuyên bổ sung, cải tạo các điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ hoạt động thư viện. Tích cực xây dựng nguồn tài nguyên trong thư viện, thường xuyên bổ sung tài liệu, đầu sách đảm bảo chất lượng và số lượng, phong phú về chủng loại, cân đối về thành phần với các loại hình tài liệu truyền thống, tài liệu điện tử, kho học liệu phong phú, phù hợp với đối tượng học sinh.

                                                     Phạm Thị Kim Ngân – Phòng Quản lý chất lượng